Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın kalemini her zamanki gibi filozofları aratmayacak şekilde oynattığı, almak isteyene çok fazla dersler barındıran, olay örgüsüne bolca mizah ve güldürü unsuru serpiştirmeyi eksik etmediği, canlı diyaloglarıyla sahiciliği üst seviyede tuttuğu ve sürükleyici kurgusuyla okuru içine çektiği bir başka romanı: Gönül Bir Yel Değirmenidir Sevda Öğütür. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'ndan.
Gürpınar, Türk dizi sektörü için bence hala keşfedilmemiş bir cevher. Aslında, şu anki dizilerimizin işlediği, bazen “bu kadarı da olmaz ki” dedirten konuların klasik Türk edebiyatında nasıl da yüz yıl önce anlatıldığını görüyoruz okudukça. Zaten kitapta da bununla ilgili, “Dünyada bir mevzu vardır. Şairler, edebiyatçılar, hikayeciler yalnız başlığı değiştirerek daima bu aynı şeyi anlatırlar. Sevdanın meşru, gayrimeşru türlü türlü şekilleri sanat namını alır. Kah kadın erkeği aldatır, kah erkek kadını, kah ikisi birbirini…” diyor.
1922 tarihinde
tefrika edilen romandaki ana karakterimiz Şadan (Hüseyin Rahmi, bundan iki yıl
sonra tefrika edilecek olan -ve Benim Küçük Şaheserim’de benim de kulağını
çınlattığım- Ben Deli Miyim romanında da aynı isimde bir erkek karakter kullanacak).
Çapkın mı çapkın bir adam olan Şadan, bunun böyle sürüp gitmeyeceğini anlayan
ailesi tarafından, kendisinden entelektüel olarak hayli üstün olan Cevher
Hanım’la evlendirilerek onun köşküne içgüveyi veriliyor. Ancak Şadan bu, durur
mu? Kendisinden bilgice üstün olan karısını, onu aldatarak alt edecek aklı
sıra. Karşı köşke kocası Hürrem Bey’le birlikte yeni taşınan Cevher Hanım’a
hemen gönlü kayıyor. Cevher Hanım da tıpkı onun gibi: Kocası Hürrem Bey ne
kadar sanata, bilgiye, felsefeye meraklı bir alimse, Cevher de bu konulara
karşı en az Şadan kadar ilgisiz. Bu hal, bu iki kişiyi birbirlerine bir
mıknatıs gibi çekiyor. Birbirlerinin eşleri sanattan, felsefeden bahsederken, bizimkiler
hiç kimsenin ruhu bile duymadan gizli bir ilişki yaşamaya başlıyor.
Ya da onlar öyle zannediyor.
Karşımızdakini
aldattığımızı zannederken aslında nasıl da en çok kendimizi aldattığımızı,
elimizdekinin kıymetini onu kaybedince çok daha iyi anladığımızı anlatan roman,
acaba davul bile hakikaten dengi dengine mi diye sorgulatıyor. Bunu yaparken o
günkü gibi bugün de aynen geçerli olan kadın-erkek ilişkileri, evlilik
dinamikleri, değerler çatışması, aşk ve sadakat üstüne uzun uzun düşündürüyor
okurunu. Elbette köşkteki diğer erkekler Didar Bey, Halis Bey ve evin çalışanları Nevres ile Servinaz da tüm bu entrikalı ilişkiler ağı içinde kendilerine yer ediniyor. Tam bir Yalı Çapkını durumu.
Şadan romanın
başında karısına, “Niçin benimle evlendiniz? Niçin tahsilce kendinize denk
olabilecek bir koca aramadınız?” dese de, Cevher “İki alim birbiriyle iyi
geçinemez. İki güzel, iki çirkin, iki zeki, iki ahmak daima uygun birer çift
teşkil etmez” diyerek, kocasından pekala memnun olduğunu söylüyor. Şadan’sa
ondan pek de memnun değil. Ya da, Cevher’in kıymetini henüz anlamış değil diyelim.
Hüseyin Rahmi’nin
kendine has felsefesi hemen her cümlede karşımıza çıkıyor. “Sanat, sevapla
günahın kaynaşmasıyla canlanır. Halk meşhur hırsızların, çapkınların,
ahlaksızların maceralarını ne büyük merakla dinler. Sanat, dolaylı ve sessiz bir
kabulle herkesin hürmet ettiği bir tür sığınaktır ki günahkarlar orada
güzelleştirmeleri şartıyla günahlarını teşhir edebilirler.” Bir başka yerde de,
“Eski masallara varıncaya kadar bütün hikayelere dikkat ediniz. Yazarı ve halkı
daima aşkın lehinde ve ona muhalefet eden bütün nizam ve adetlerin aleyhinde
bulursunuz. Kızını aşığına vermeyen babaya lanet ederler. Sevgilisini aile
yurdundan kaçıran sevdalıyı alkışlarlar. … Hiçbir yerde aşkı mağlup görmek
istemeyiz.” diye konuşturuyor karakterini. Hak vermemek mümkün mü?
Kitapta,
dönemin İstanbul’uyla ilgili çok güzel bilgilere de rastlıyoruz. Erenköy’de,
adeta bir ormanı andıran bahçeye sahip iki komşu köşkte geçen romanda (bugün de
Erenköy’de o yemyeşil halini gözümüzde canlandırmamıza yarayan birkaç köşk kaldı
neyse ki!), eski İstanbul’daki semt isimleri de karşımıza çıkıyor.
“Sahrayıcedit’in en ıssız yollarından Merdivenköy’e, oradan Uzunçayır’a indim.
Bağlarbaşı, Üsküdar dolaşmadığım yer kalmadı. Üsküdar’dan Beşiktaş’a geçtim.”
Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın yeni yayımlanan Metres romanını da çıkar çıkmaz aldım, hala başucumda duruyor, sırasını bekliyor. Gürpınar okumak hiçbir zaman pişman etmez. Okuyunuz efendim...
Candan Erçetin'in Çapkın şarkısı benden Şadan'a gelsin o zaman. Bülent Ersoy'dan Gönül Hırsızı da üzdüğü kadınlardan Şadan'a gelsin.
instagram.com/mertinkitapkulubu
En son çıkan romanımı incelemek için: https://www.remzi.com.tr/kitap/benim-kucuk-saheserim
Kitabı sesli kitap olarak dinlemek için: https://www.storytel.com/benim-kucuk-saheserim
